Om fridomen

Det store, leiande prinsippet som kvart argument på desse sidene peikar rett mot, er den absolutte og vesentlege tydinga av menneskeleg utvikling i det rikaste mangfaldet sitt. — Wilhelm von Humboldt, Om verkekrinsen og pliktene til staten

Til det elska og djupt sakna minnet om henne som var inspiratoren, og delvis forfattaren, av alt som er best i skriftene mine; venen og hustrua som med den opphøgde sansen sin for sanning og rett var den sterkaste eggjinga mi, og som med bifallet sitt var den fremste løna mi, tileignar eg denne boka. Som alt eg har skrive gjennom mange år, høyrer ho like mykje henne til som meg; men verket slik det no ligg føre, har berre i utilstrekkeleg grad fått den uvurderlege føremonen av gjennomsynet hennar; nokre av dei viktigaste delane var sette av til ein grundigare ny gjennomgang, som dei no aldri er bestemte til å få. Kunne eg berre tolke for verda halvparten av dei store tankane og edle kjenslene som er gravlagde i grava hennar, ville eg vere formidlar av eit større gode for henne enn det som truleg nokon gong vil springe ut av noko eg kan skrive utan den eggjinga og hjelpa den nesten makelause visdomen hennar gav.

Mill gav ut On Liberty i februar 1859, eit halvt år etter at Harriet døydde i Avignon. Han kalla henne sjølv «ein slags filosofisk lærebok om éi einskild sanning»: at menneskeslekta, einskildvis eller samla, berre har rett til å gripe inn i handlefridomen til eit menneske for å verne seg sjølv. Resten av boka er den sanninga prøvd mot alt ho støyter på: religionsforfølging og pressesensur, det stille presset frå fleirtalet, fråhaldslover, ekteskap, skuleplikt og det veksande apparatet til staten.