Mennesket mot staten

Våren 1884 skreiv Herbert Spencer fire artiklar i Contemporary Review som han same året gav ut som bok med tillegget Postscript. Han var då sekstifire år og den mest lesne filosofen i England, og han såg noko han ikkje likte: at dei liberale, som hadde teke makta frå kongen og lagt henne hos borgarane, no brukte den same makta til å regulere livet til borgarane i stadig fleire detaljar. Kvar lov var velmeint. Summen av dei var ein ny type ufridom.

Dei fire essaya byggjer på kvarandre. Den nye toryismen viser korleis liberalismen bytte mål utan å byte namn. Det komande slaveriet følgjer logikken i «litt meir stat» til endestasjonen. Syndene til lovgjevarane spør kvifor lovgjevarar, som ville kravd utdanning av ein apotekar, kjenner seg skikka til å operere på samfunnet utan å ha studert det. Og Den store politiske overtrua tek eit oppgjer med førestillinga om at eit fleirtal kan gje seg sjølv kva rett som helst, berre det er stort nok.

1 Den nye toryismen 1884 · 36 min
Liberalismen oppstod som kampen mot tvang, toryismen som forsvaret for han. Spencer går gjennom lovgjevinga etter 1860 og viser at dei liberale, utan å merke det, har teke over prinsippet til motparten: dei måler ikkje lenger fridom i kva borgaren slepp, men i kva staten gjer for han.
2 Det komande slaveriet 1884 · 58 min
Kvart statleg tiltak skaper behovet for det neste, og kvar generasjon arvar inngrepa til førre generasjon som noko sjølvsagt. Spencer følgjer denne logikken frå fattiglova til dei sosialistiske programma i si eiga samtid, og spør kva som skil ein arbeidar som må gje staten alt han tener utover det naudsynte, frå ein slave.
3 Syndene til lovgjevarane 1884 · 78 min
Ingen får selje medisin utan å ha lært korleis kroppen verkar; men kven som helst får vedta lover for samfunnet utan å ha studert det. Spencer går gjennom hundreår med lovgjeving som oppnådde det motsette av føremålet, og krev at lovgjevaren blir halden ansvarleg for skaden av uvita si som kvar annan fagmann.
4 Den store politiske overtrua 1884 · 67 min
Overtrua i fortida var den guddommelege retten til kongane; den i notida er den til parlamenta. Spencer tek for seg førestillinga om at eit fleirtal kan gje seg sjølv uavgrensa makt, viser at samfunnskontrakten aldri har forklart henne, og set opp sitt eige mål for kva ei regjering rettmessig kan gjere: å sikre borgarane lik fridom, og ikkje meir.