Ein negativ jernbane
Ein skribent i Bordeaux vil at jernbanen Paris–Bayonne skal ha eit brot i byen hans, så reisande og varer må stanse og leggje att pengar. Bastiat følgjer tanken til endes: skal kvar by ha sitt brot, endar ein med ein jernbane av berre brot, og prinsippet for restriksjonen er nøyaktig det same.
Eg har sagt at når ein, uheldigvis, stiller seg på standpunktet til produsentinteressa, kan ein ikkje unngå å støyte mot den allmenne interessa, fordi produsenten som sådan ikkje ber om anna enn anstrengingar, behov og hindringar.
Eg finn eit merkverdig døme på det i ei avis frå Bordeaux.
Herr Simiot stiller seg dette spørsmålet:
Bør jernbanen frå Paris til Spania avbrytast i Bordeaux?
Han svarar stadfestande med ei mengd grunnar som eg ikkje treng å undersøkje, men mellom anna med denne:
Jernbanen frå Paris til Bayonne bør ha eit brot i Bordeaux, for at varer og reisande, tvinga til å stanse i denne byen, skal leggje att forteneste der til båtførarar, berarar, kommisjonærar, konsignatarar, vertshushaldarar osv.
Det er klart at det òg her er interessa til utøvarane av arbeidet som blir sett framfor interessa til forbrukarane.
Men dersom Bordeaux skal tene på brotet, og dersom denne fortenesta er i samsvar med den offentlege interessa, bør Angoulême, Poitiers, Tours, Orléans, ja meir enn det, alle mellomliggjande punkt, Ruffec, Châtellerault osv., osv., òg krevje brot, og det i den allmenne interessa, i den velforståtte interessa til det nasjonale arbeidet, for di fleire dei blir, di fleire blir òg konsignasjonane, kommisjonane og omlastingane på alle punkt langs lina. Med dette systemet kjem ein fram til ein jernbane som består av ei rekkje brot, til ein negativ jernbane.
Anten herrane proteksjonistar vil det eller ikkje, er det ikkje desto mindre sikkert at prinsippet for restriksjonen er det same som prinsippet for brota: å ofre forbrukaren for produsenten, målet for middelet.